Orkaan met gehaktballen

In de supermarkten was geen kaars of fles water meer te vinden. De boodschappenkarren puilden uit met smac en blikken spaghetti in tomatensaus. Orkaan Irene ging zondag een bezoekje aan de Oostkust brengen en kwam ook graag even in New Haven en contreien langs. Op de radio klonken The Scorpions met “Rock you like a Hurricane”, The Doors met “Riders on the Storm” en Creedence Clearwater Revival met “Have you ever seen the rain?”. Muzikaal had ik dus geen klagen. Op andere fronten maakte ik me meer zorgen. De nieuwsberichten waren alarmerend: het oog van de orkaan zou over New Haven komen en ons charmante maar enigszins gammele huis was daar vast niet tegen bestand. Ik maakte me echter vooral druk over de mogelijkheid dat we een week geen stroom, gas en warm water zouden hebben. In New York deelden veel vrienden dezelfde zorgen. Enorme rijen bij de slijter waren het gevolg. Je moet er immers niet aan denken dat je midden in een orkaan zit zonder drank! Overal werden feesten gegeven onder het mom van “party like the end of the world”. Het favoriete drankje: the Hurricane, een rumcocktail met passievrucht en sinaasappelsap. Er ontstond een ware run op rum. http://www.foodnetwork.com/recipes/emeril-lagasse/hurricane-cocktails-recipe/index.html

Logischer dan de run op water, zo leek me. Als ik iets wel had begrepen dan was het dat Irene grote regenbuien met zich zou meebrengen en de kusten zou doen overstromen. Aan water geen gebrek. Wel een absoluut gebrek aan praktische zaken in ons huishouden: waar heb ik in gods-vredesnaam die zaklamp gelaten? Waarom heb je als het er op aan komt in plaats van de gebruikelijke 19. 273 waxinelichtjes verspreid over keukenkastjes, bureaulades, gereedschapskisten en EHBO doosjes nu maar een armzalig triootje? En waarom ben ik ooit gestopt met roken zodat ik niet eens meer een fatsoenlijke aansteker bezit? Hoe komt het bovendien dat iedereen zo duidelijk lijkt te weten wat hij moet doen in geval van nood? Sta ik daar klungelig met mijn teiltje de eventuele lekkages in het huis te ondervangen terwijl ik mensen gedecideerd hun ramen zie afplakken en smac zie inslaan alsof er geen morgen is. Als je smac moet eten dan mag je trouwens hopen dat het einde der dagen is gekomen (en dat er na het einde geen smac meer bestaat). Ik sta erbij en kijk ernaar en denk aan Pessoa: “Sluimer, mijn ziel, sluimer! Grijp je kans en sluimer! Sluimer! Kort is de tijd die je gegund is! Sluimer! het is de vooravond van nooit vertrekken!”

Die teiltjes bleken uiteraard lang niet voldoende. Toch hebben wij niets te klagen gehad. Een paar emmers, een ovenschotel en een volle pan met regenwater stroomde de logeerkamer in. Het stucwerk is kapot. Het zal me een zorg wezen. Collega’s van Echtgenoot zijn hun huizen kwijt. Sommige huizen zijn er nog wel maar die liggen op hun kant. Elke dag liggend eten is niet ideaal. Mijn yoga-instructrice woont aan de kust in Branford en heeft nog wel een huis maar haar balkon is van het huis geslagen. Vele plekken, inclusief grote delen van New Haven, zitten al vanaf zondagochtend zonder stroom. ‘s Nachts wordt er geplunderd. Dat is vrij gemakkelijk in het aardedonker. Inmiddels is het leger ingezet om de plunderingen tegen te gaan. Ik stel voor de vuile dieven verplicht een week lang smac en ingeblikte spaghetti te laten eten. Dan doen ze het nooit weer.

Wat deden Echtgenoot en ik aan de vooravond van de storm? Nadat we de plantenbakken hadden binnengehaald en de auto onder de bomen vandaan hadden gereden, stonden wij om tien uur ‘s avonds gehaktballen te braden voor de volgende dag. Als je iets nodig hebt tijdens een orkaan dan zijn het toch gehaktballen. Wanneer je niet weet wat er staat te gebeuren, dan is er tenminste de gehaktbal. Gehaktballen helpen je overal doorheen. Gehaktballen voor wereldvrede. Gehaktballen voor Irene.

Er zijn regels voor een goede gehaktbal. Net zoals er regels zijn voor goede friet. Lekkere patat hoort zacht van binnen te zijn en knapperig van buiten. Amerikanen begrijpen dat niet en serveren ons die oninteressante dunne patatjes. Een gehaktbal hoort mals te zijn. Of je er nu, zoals Johannes van Dam gebakken uitjes en/of garnaaltjes doorheen doet of, zoals Sylvia Witteman, vijf witte boterhammen zonder korst, mals moet hij zijn. Mijn recept, vaak gemaakt en al met velen gedeeld, is een recept afkomstig van de mannen van het restaurant De Librije. Het blijft mijn favoriete gehaktballenrecept:

Voor vier personen

400 gr rundergehakt

2 el ketjap manis

2 el grove mosterd

1 el zout

1 tl cayennepeper (ik gebruik maar een halve theelepel)

2 kleine eieren

80 gr paneermeel (ik gebruik hiervoor meestal crackers of beschuit, wel fijnmaken)

1 el boter

380 ml vleesfond

Meng van de ingrediënten vier gehaktballen. Laat de ballen afgedekt 30 minuten rusten in de koelkast (dit is essentieel omdat de gehaktballen anders bij het braden uit elkaar vallen). Verhit de boter in een braadpan en de braad de ballen hierin rondom bruin. Schenk de fond erbij en laat de ballen, onder af en toe keren, met de deksel schuin op de pan, in 45 minuten op laag vuur gaar worden. 

Ergernissen 2

Ik ben aan het opruimen. Opruimen vind ik nog veel vervelender dan schoonmaken. Overal komen opeens de haarelastiekjes tevoorschijn die ik zo vergeefs heb gezocht toen ik ze nodig had. Als er een los haakje aan mijn nagel zit moest ik hem uit pure nood afbijten en nu heb ik zoveel kartonnen nagelvijltjes dat ik mijn eigen nagelstudio zou kunnen beginnen. Het is wellicht ook niet handig om op te ruimen wanneer het zo tergend warm is. Gisteren zag ik op het Nederlandse journaal een item over “stedelijke hitte-eilanden”. Uit het briljante onderzoek “Hitte-stress in Rotterdam” blijkt dat dichtgebouwde gebieden ettelijke graden warmer zijn dan de parken en weilanden eromheen. Je meent het? Is het heus? Wie had kunnen vermoeden dat dichte bebouwing een verkoelend windje in de weg zou kunnen staan? Klimaatonderzoeker Sonja stelt vast dat veel mensen minder goed slapen als de warmte in de stad blijft hangen. Ik ben blij dat er eindelijk een onderzoeker is die dit definitief bevestigt. Ik maar denken dat ik de enige ben die last heeft van deze vorm van slapeloosheid.

Tip van de onderzoekers: dat donkere asfalt is het ergst, gele klinkers zijn veel beter. Ja joh, gele klinkers. Een uitstekend idee, kunnen we werkelijk overal onze dure pumps stuklopen op van die irritante kinderkopjes. Laten we inderdaad ruim investeren in het verkoelen van de Nederlandse steden. We moeten die eindeloze hete Nederlandse zomers echt de kop indrukken voordat het te laat is.

Ik nodig Sonja gaarne uit om een bezoek aan New Haven of New York te brengen in deze tijd van het jaar. Ik ben benieuwd of zij hier ook een verschil constateert tussen de klamme, zweterige 38 graden op het grasveld of de tergende 38 graden op straat. Ik voorspel dat onze onderzoeker één groot hitte-eiland zal ontdekken dat zich uitstrekt tot over de hele Oostkust van de Verenigde Staten. Ik hoop dat haar nachtrust niet zal lijden onder die hitte. Ik zal overigens mijn mond maar houden over de “gevoelstemperatuur” die uiteraard vele malen hoger ligt dan de werkelijke temperatuur. Weermannen hebben het tegenwoordig ook over “gevoelstemperatuur”. Hebben ze het over hun eigen gevoelstemperatuur wanneer ze zeggen dat het in Nederland 24 graden wordt maar het “aanvoelt” als een ruime 28?

Nog een ergernis. In George Street, een niet al te vrolijke straat hier in het dorp, hangt een groot bord waarop een waarschuwing staat voor automobilisten: “Slow down, Save lives”. Is dat niet werkelijk het stomste dat je ooit hebt gelezen? To save a life is iets anders dan to spare a life en weer volstrekt iets anders dan to save money. Sparen en redden zijn niet hetzelfde. Ik zou spontaan in een verkeersongeval kunnen geraken. Hoezo kun je levens redden door langzamer te rijden? Hoe werkt zoiets? Is er van hoger hand al bepaald wie er eigenlijk zou moeten sterven aan één of andere enge ziekte en schrap ik er eentje van de dagelijkse dodenlijst door langzamer te gaan rijden? Worden er op miraculeuze wijze mensen genezen enkel en alleen omdat Echtgenoot zijn snelheid aanpast? Dat kan niet! Nogmaals: dat kan niet. Je kunt hooguit een leven “sparen” maar je kunt geen leven “redden” door vaart te minderen.

Aan steeds meer Nederlandse universiteiten worden colleges in het Engels gegeven. Dit levert hilarische linguïstische misverstanden op. Wat te denken van: “ I tried to lead you around the garden” (ik probeerde je om de tuin te leiden) of “I have an equation picked from the sky” (ik heb een vergelijking uit de lucht gegrepen). Misschien moet ik het erop houden dat ik het er warm van heb (I have it there warm from).

De ergernissen vliegen me net zo hard om de oren als de nieuw ontdekte Michelangelo’s uit de lucht komen vallen. Het ene schilderij is nog lelijker dan het andere. Het is direct nieuwswaardig wanneer iemand ten onrechte suggereert dat één of ander prul van de hand van Michelangelo is of als een malloot in de craquelé in de ogen van de Mona Lisa cijfers herkent. Graven naar het graf van Mona Lisa lijkt me ook al zo’n weinig nuttige onderneming. Ik vermoed dat Sonja connecties heeft met de domste onderzoekers van het kunsthistorisch veld? Het zou kunnen dat ze allemaal door de hitte bevangen zijn. Ik raad ze in dat geval aan om een verkoelend grasveldje op te zoeken.

Ik ga verder met opruimen. Misschien sta ik morgen wel in de krant met een nieuw ontdekte Michelangelo die ik bij toeval onder het stof uit de kelder van ons huis heb gevist.

Voor vandaag kofte kebab met pitabrood, tzatziki en een Libaneze tomatensalade. Recepten uit verschillende landen die goed bij elkaar passen. Eet ze in een stadspark om te ontsnappen aan stedelijke hitte-eilanden. Of thuis, onder een dekentje met pantoffels aan.

Voor vier tot zes personen

750 gr runder- of lamsgehakt

1 middelgrote ui, fijngesneden

50 gr bladpeterselie, fijngesneden

zout en peper

Kruid het gehakt met zout en peper en vermeng alles met de hand tot een soepele massa. Meng de ui en de peterselie erdoor. Vorm er 2 cm dikke en 7 cm lange worstjes van. Leg ze op een met olie ingevet vel aluminiumfolie en rooster ze 8 minuten onder de hete grill tot ze goudbruin zijn; keer ze halverwege de tijd. 

Tzatziki

2 tenen knoflook, zeer fijn gehakt

2 el olijfolie

1 el citroensap

1 kleine komkommer

1 tl zout

600 gr Griekse yoghurt

2 el gedroogde munt

Doe de knoflook, olijfolie en het citroensap in een kommetje en zet apart.

Schil de komkommer in de lengte in strepen - verwijder op de ene baan de schil en laat die op de andere baan zitten. Rasp de komkommer grof, strooi er zout over en laat de komkommerrasp in een fijne zeef in de gootsteen uitlekken. Druk het vocht er met je handen uit. 

Doe de yoghurt in een kom en roer de munt erdoor. Voeg het knoflook-olijfoliemengsel en de komkommer toe. Strooi er zwarte peper bij. Serveer de tzatziki niet meteen maar bewaar het mengsel in de koelkast en laat de smaken wat op elkaar inwerken. 

Tomatensalade

5 tomaten, in kleine blokjes gesneden en de zaadjes verwijderd

feta, hoeveelheid naar smaak

handvol verse munt

zout en peper

Leg de fijngesneden tomaten op een plat bord. Verkruimel de feta tussen je vingers en strooi over de tomaten. Was de munt en snijd deze fijn. Strooi ook deze over de tomaten. Voeg een beetje zout en peper toe. Als je de combinatie tomaat en verse munt hebt geproefd dan is tomaat en basilicum opeens een beetje saai. Dat beloof ik.